Exercise 1

Complete the following sentences, dissolve all the sandhis (shown in Roman), and translate into English.

१. जना ईश्वरस्य बलं चिन्तयन्ति । ते वदन्ति । अलं धनेन, ईश्वराय नम, ईश्वराय स्वस्ति - इति ॥
janāḥ īśvarasya balam cintayanti | te vadanti | alam dhanena, īśvarāya namaḥ, īśvarāya svasti - iti |
Men think of the strength of the Lord. They say: “enough with wealth, homage to the Lord, hail the Lord!”.
२. चन्द्र अाकाशे गच्छति । लोकश्चन्द्रं अाकाशस्य भूषणं चिन्तयति ॥
candraḥ ākāśe gacchati | lokaścandram ākāśasya bhūṣaṇam cintayati.
The moon goes in the sky. The world thinks: the moon is an ornament in the sky.
३. कमलानि ह्रदे भवन्ति । तानि तीरे न जीवन्ति । कमलानि कुसुमानि भवन्ति ॥
kamalāni hrade bhavati | tāni tīre na jīvanti | kamalāni kusumāni bhavanti.
Lotuses are in the lake. They don’t live on the bank. Lotuses are flowers.
४. मांसेन विना शृगाला न जीवन्ति । गजा मांसं न भक्षयन्ति । ते तृणाय स्पृहयन्ति ।
     शृगालो गजाय न अलम् ॥
māṃsena vinā śṛgālāḥ na jīvanti | gajāḥ māṃsaṃ na bhakṣayanti | te tṛṇāya spṛhayanti | śṛgālaḥ gajāya na alam
Jackals can’t live without meat. Elephants don’t eat meat. The long for grass. A jackal is not enough for an elephant.
५. गृहस्य पुरतो दासो वीरस्य गुणान् घोषयति । वीरो नृपो ग्रामस्य जनान् पालयति ॥
gṛhasya purataḥ dāsaḥ vīrasya guṇān ghoṣayati | vīraḥ nṛpaḥ grāmasya janān pālayati.
The servant proclaims the virtues of the hero in from of the house. The hero king protects the people of the village.
६. नृपस्य प्रासादे कनकस्य रत्नानां च भूषणानि भवति । दासस्य गृहे भूषणानि न भवति ॥
nṛpasya prāsāde kanakasya ratnānām ca bhūṣaṇāni bhavati | dāsasya gṛhē bhūṣaṇāni na bhavati.
In the palace of the king there are ornaments of gold and jewels. In the servant’s house there are no ornaments.
७. गृहस्य उपरि काका सीदन्ति । काकानां गृहं वृक्षेषु भवन्ति ॥
gṛhasya uparī kākāḥ sīdanti | kākānām gṛham vṛkṣeṣu bhavanti.
The crows are sitting on the house. The crow’s house is in the trees.
८. ग्रामस्य जना वनस्य वृक्षान् दहन्ति । ते ग्रामस्य वृक्षान् न दहन्ति ॥
grāmasya janāḥ vanasya vṛkṣān dahanti | te grāmasya vṛkṣān na dahanti.
The people of the village are burning the forest trees. They aren’t burning the trees in the village
९. नृपस्य मित्रं प्रासादे काव्यं लिखति, नृपात् धनं विन्दति, धनेन च सुखं विन्दति ॥
nṛpasya mitram prāsāde kāvyam likhati, nṛpāt dhanam vindati, dhanam ca sukham vindati
The friend of the king writes poetry in the palace, gets wealth from the king, and finds happiness through wealth.
१०. अहं वृक्षे कुसुमानि पश्यामि । कुसुमानि वृक्षात् जले अधः पतन्ति ॥
aham vṛkṣe kusumāni paśyāmi | kusumāni vṛkṣāt jale adhaḥ patanti
I see flowers in the trees. The flowers fall from the trees into the water below.
११. जलेन विना जना न जीवन्ति । जना जलं जीवनं वदन्ति ॥
jalena vinā janāḥ na jīvanti | janāḥ jalam jīvanam vadanti.
People can’t live without water. People say water is life.
१२. दासो वनं गच्छति, वृक्षान् च कृन्तति । स वृक्षाणां फलानां च भारं ग्रामे नयति ॥
dāsaḥ vanam gacchati, vṛkṣān ca kṛntati | saḥ vṛkṣāṇām phalānām ca bharam grāme nayati.
The servant goes to the forest and cuts trees. He carries a load of trees and fruits to the village.
१३. सः फलैः धनं विन्दति । धनेन स तुष्यति । सुखेन च जीवति ॥
saḥ phalaiḥ dhanam vindati | dhanena sa tuṣyati | sukhena ca jīvati
He finds wealth through fruits. He is pleased by wealth, and lives happily.
१४. ईश्वरस्य बलं एव दैवं इति अहं चिन्तयामि । त्वं चिन्तयसि । ईश्वरो न भवति, दैवं एव भवति इति ।
        अहं वदामि - अलं दैवाय इति ॥
īśvarasya balam eva daivam iti aham cintayāmi | tvam cintayasi | īśvaraḥ na bhavati, daivam eva bhavati iti | aham vadāmi – alam daivāya iti
The power of the Lord is only fate I think. You think: “There is no Lord, there is only fate”. I say “fate is sufficient”.
१५. नृपस्य कृते दासः प्रासादस्य उपरि वृक्षाणां फलानि कुसुमानि च नयति
nṛpasya kṛte dāsaḥ prāsādasya upari vṛkṣāṇām phalāni kusumāni ca nayati
The servant carries flowers and the fruits of trees onto the palace for the sake of the king.
१६. जनकः पुत्रस्य अश्वौ मुञ्चति । तौ च अश्वौ ग्रामात् वनं प्रति धावतः ॥
janakaḥ putrasya aśvau muñcati | tau ca aśvau grāmāt vanam prati dhāvataḥ
The father released the two horses of the his son. The horses run from the village to the forest.