Exercise 2 & 3

Exercise 2 translate
Exercise 3 rewrite with all known Sandhis (shown in Roman script).

१. कवीनाम् सभायाम् उपविश्य सः नृपः एतस्य कवेः काव्यानाम् गुणान् पर्यैक्षत । काव्येषु गुणान् दृष्ट्वा प्रसन्नः सः नृपः एतस्मै कुशलाय कवये बहु धनम् प्रायच्छत्
Kavīnaṃ sabhāyāṃ upaviśya sa nṛpo etasya kaveḥ kāvyānāṃ guṇān paryaikṣata. Kāvyeṣu guṇān dṛṣṭvā prasannassa nṛpa etasmai kuśalāya kavaye bahu dhanam prāyacchat.
Having instructed in the assembly of poets, the king examined the virtues of the poems of this poet. Having clearly seen the virtues in these poems the king offered much wealth to this skilful poet.
२. कश्चित् भर्ता भार्याम् अवगनयति, तदा सा अपि तम भर्तारम् मूर्खम् मत्वा अधिक्षिपति ।
Kaṣcit bhartā bhāryāmavaganayati, tadā sāpi taṃ bhartāraṃ mūrkhaṃ matvādhīkṣipti
When a husband belittles his wife, then she, having thought her husband foolish, also abuses him.
३. शास्त्राणि प्रदातुम गुरवः न शिष्याणनम् गृहाणि गच्छन्ति । किन्तु शिष्या एव गृरोः गृहम् आगत्य शास्त्रणि अधिगच्छन्ति । अद्य तु यदि शिष्याः विद्यालयम् न आगच्छेयुः, गुरवः क्व भवेयुः?
Śāstrāṇi pradātuṃ guravaḥ na śaṣyāṇāṃ gṛhāṇi gacchanti. Kintu śiṣyaiva gurorgṛhaṃ āgatya śāstrāṇyādhigacchanti. Adya tu yadi śiṣyā vidyālayaṃ nāgaccheyuḥ, guravaḥ kva bhaveyuḥ?
Teachers don’t go to the homes of students to over sacred texts. However students only obtain sacred texts having come to the house of the two teachers. But if today students would not come to the school, where would the teachers be?
४. स नृपो मुनिम् उपगम्य तस्मै बहु कनकम् प्रायच्छत् । मुनिः तत् कनकम् कराभ्याम् आदाय भूमौ प्रक्षिपत् ।
सः अवदत् – कनकम् दृष्ट्वा न अहम् विषीदामि न वा प्रसीदामि । किम् मे कनकेन ? तव कनकम् तव एव प्रासादे विश्राम्यतु – इति ॥
sa nṛpo muninupagamya tasmai bahu kanakaṃ prāyacchat. munistat kanakaṃ karābhyāmādāya bhūmau prakṣipat. sāvadat – kanalaṃ dṛṣṭvā nāhaṃ viṣīdāmi na vā prasīdāmi. kiṃ me kanakena? tava kanakaṃ tavaiva prāsāde viśrāmyatviti
Having approached the sage, the king offered him much gold. Having received the gold in his hands, the sage threw it on the ground. He said: “having seen gold I am neither depressed nor elated. What is gold to me? Your gold is your alone, let it rest in the palace”.
६. यथा वृद्धाः आचरन्ति तथा बालाः अपि व्यवहरन्ति । यतः बालाः वृद्धन् अनुसरन्ति, ततः वृद्धाः क्वचित् बालान् परिहरन्ति । बालाः च तान् परिहरन्ति ॥
yatha vṛddhā ācaranti tathā bālā api vyavaharanti. yato bālāḥ vṛddhananusaranti, tato vṛddhāḥ kvacit bālān pariharanti. bālā ca tān pariharanti.
As the elderly act, so the young also behave. Since the young follow the old, so the old sometimes avoid the young, and the young avoid them